Dla większości osób pasta bez fluoru to gorszy wybór. Fluor w paście do zębów to jedna z najlepiej przebadanych metod ochrony przed próchnicą, a w ilościach stosowanych do mycia zębów jest bezpieczny – także u dzieci, jeśli używa się właściwej porcji pasty. Obawy wokół fluoru dotyczą głównie znacznie wyższych dawek, na przykład długotrwałego picia wody o wysokim stężeniu fluoru. Pasta bez fluoru może mieć sens w nielicznych sytuacjach – najlepiej po rozmowie z dentystą.
Jak działa fluor w paście do zębów
- wbudowuje się w powierzchnię szkliwa i zwiększa jego odporność na kwasy,
- wspiera remineralizację najwcześniejszych zmian próchnicowych, zanim powstanie ubytek,
- ogranicza wytwarzanie kwasów przez bakterie płytki nazębnej.
Fluor działa miejscowo, na powierzchni zębów – dlatego liczy się regularne mycie dwa razy dziennie, a nie połykanie pasty.
Czy fluor jest szkodliwy? Fakty zamiast mitów
| Obawa | Co mówią fakty |
|---|---|
| „Fluor to trucizna” | Jak każda substancja szkodzi w nadmiarze. Dawka niebezpieczna jest wielokrotnie wyższa niż ilość fluoru w porcji pasty na szczoteczce. |
| „Fluor obniża IQ dzieci” | Badania budzące takie obawy dotyczą długotrwałego picia wody o wysokim stężeniu fluoru (powyżej 1,5 mg/l), a nie mycia zębów pastą w zalecanych ilościach. |
| „Fluor przebarwia zęby” | Białe lub brązowe plamki, czyli fluoroza, powstają wtedy, gdy małe dziecko w okresie rozwoju zębów przez dłuższy czas połyka za dużo fluoru. Zapobiega temu właściwa, mała porcja pasty. |
| „Naturalna pasta wystarczy” | Pasta bez fluoru może dobrze oczyszczać zęby, ale nie daje ochrony przed próchnicą porównywalnej z pastą z fluorem. |
Ile pasty z fluorem – dzieci i dorośli
| Wiek | Zawartość fluoru w paście | Ilość pasty |
|---|---|---|
| od pierwszego zęba do 3 lat | 1000 ppm | ziarenko ryżu |
| 3–6 lat | 1000 ppm | ziarnko grochu |
| powyżej 6 lat i dorośli | 1450 ppm | zwykła porcja na szczoteczkę |
- zęby myjemy dwa razy dziennie, w tym zawsze przed snem,
- małym dzieciom zęby myje lub doczyszcza rodzic,
- po myciu wypluwamy nadmiar pasty, ale nie płuczemy ust wodą – fluor dłużej zostaje na zębach.
O pierwszych zębach malucha piszemy więcej w artykule o ząbkowaniu, a o tym, dlaczego mleczaki łatwo się psują – w tekście o próchnicy u dzieci.
Jeśli mimo wszystko wybierasz pastę bez fluoru
To Twoja decyzja i warto podjąć ją świadomie. Wtedy tym bardziej liczą się pozostałe elementy ochrony zębów:
- pasty z hydroksyapatytem – badania są obiecujące, choć wciąż jest ich znacznie mniej niż dla fluoru,
- ograniczenie podjadania i słodzonych napojów między posiłkami,
- codzienne czyszczenie przestrzeni międzyzębowych,
- przegląd co 6 miesięcy – żeby wczesne zmiany wychwycić, zanim powstanie ubytek,
- rozważenie profesjonalnej fluoryzacji w gabinecie przy wyższym ryzyku próchnicy.
Kiedy sama pasta to za mało – fluoryzacja w gabinecie
Osobom z nawracającą próchnicą, odsłoniętymi szyjkami zębowymi przy recesji dziąseł, nadwrażliwością lub suchością w ustach codzienna pasta często nie wystarcza. Wtedy pomaga fluoryzacja w gabinecie – preparat o wyższym stężeniu fluoru nakładany bezpośrednio na zęby. W Dentoramie fluoryzacja żelem jest częścią pakietu higieny (300–400 zł), a lakier fluorowy, który zostaje na zębach kilka godzin, kosztuje 140 zł za łuk – w pakiecie higieny 100 zł za oba łuki.
Co realnie remineralizuje szkliwo, a co jest tylko uzupełnieniem, piszemy w tekście Demineralizacja szkliwa i hipoplazja.
O pastach wybielających i ich wpływie na szkliwo piszemy w osobnym artykule pasta wybielająca – czy działa.
Pytania i odpowiedzi
Czy pasta bez fluoru jest zdrowsza?
Nie ma na to dowodów. Pasta bez fluoru może dobrze czyścić zęby, ale nie chroni przed próchnicą tak skutecznie jak pasta z fluorem.
Czy fluor w paście do zębów jest szkodliwy?
W ilościach stosowanych do mycia zębów – nie. Szkodzi nadmiar, na przykład długotrwałe połykanie dużych ilości pasty przez małe dziecko albo picie wody o wysokim stężeniu fluoru.
Od kiedy dziecko może używać pasty z fluorem?
Od pierwszego zęba: pasta z fluorem 1000 ppm w ilości ziarenka ryżu, a od 3. roku życia w ilości ziarnka grochu. Zęby dziecku myje lub doczyszcza rodzic.
Czy fluor w paście obniża IQ?
Badania budzące takie obawy dotyczą długotrwałego picia wody o wysokim stężeniu fluoru (powyżej 1,5 mg/l), a nie mycia zębów pastą w zalecanych ilościach.
Co to jest fluoroza?
To białe lub brązowe plamki na zębach, które powstają, gdy małe dziecko w okresie rozwoju zębów przez dłuższy czas przyjmuje za dużo fluoru. Zapobiega jej odpowiednio mała porcja pasty.
Czy pasta z hydroksyapatytem zastąpi fluor?
Badania są obiecujące, ale wciąż jest ich znacznie mniej niż dla fluoru. Dla osób, które nie chcą używać fluoru, może być rozsądną alternatywą – najlepiej po rozmowie z dentystą.
Czy po myciu zębów płukać usta wodą?
Lepiej tylko wypluć nadmiar pasty i nie płukać ust. Dzięki temu fluor dłużej zostaje na powierzchni zębów.
Czym różni się fluoryzacja w gabinecie od pasty z fluorem?
W gabinecie stosuje się preparaty o wyższym stężeniu fluoru nakładane bezpośrednio na zęby; lakier fluorowy zostaje na nich kilka godzin. To uzupełnienie codziennej pasty, szczególnie przy wyższym ryzyku próchnicy.
Masz wątpliwości, jaka pasta będzie najlepsza dla Ciebie lub dziecka? Zapytaj na najbliższym przeglądzie – dobierzemy ją do ryzyka próchnicy i stanu zębów, a decyzja zawsze należy do Ciebie.
Jak odróżnić fluorozę od wczesnej próchnicy i jak leczyć takie zmiany, wyjaśniamy w artykule białe plamy na zębach.
Dentorama – Przyjazna Stomatologia
ul. Zgierska 69, Łódź (ABC Factory, I piętro)
Rejestracja: 881 339 881, Messenger lub całodobowe umawianie wizyt
Godziny przyjęć: poniedziałek–czwartek 9:00–20:00, piątek 9:00–18:00
Zgłoszenie możesz zostawić o każdej porze — przez telefon, Messenger albo całodobowe umawianie wizyt; oddzwaniamy i potwierdzamy terminy w godzinach pracy gabinetu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji stomatologicznej. Dobór pasty i profilaktyki fluorkowej warto omówić z dentystą, szczególnie w przypadku dzieci.
