Szczelnej, nieuszkodzonej plomby amalgamatowej nie trzeba wymieniać tylko dlatego, że jest amalgamatowa. Najwięcej rtęci uwalnia się właśnie podczas jej wiercenia, dlatego bez powodu bezpieczniej ją zostawić. Wymiana ma sens, gdy wypełnienie jest pęknięte, nieszczelne, gdy pod nim rozwija się próchnica, gdy ząb pęka albo gdy zależy Ci na estetyce. Od 1 stycznia 2025 roku w Unii Europejskiej amalgamatu co do zasady nie stosuje się już do nowych wypełnień.
Czym jest plomba amalgamatowa
To srebrno-szare wypełnienie, przez dziesięciolecia najczęściej zakładane w zębach bocznych. Amalgamat jest stopem rtęci ze srebrem, cyną i miedzią – trwałym i tanim, ale widocznym i wymagającym opracowania zdrowej tkanki zęba, żeby się utrzymał. Wiele osób ma w ustach takie plomby sprzed kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu lat.
Czy amalgamat jest zakazany?
Tak – w nowych wypełnieniach. Unijne przepisy o rtęci od 1 stycznia 2025 roku zakazują stosowania amalgamatu stomatologicznego, z wąskim wyjątkiem sytuacji, gdy lekarz uzna go za niezbędny ze względu na szczególne potrzeby medyczne pacjenta. Już wcześniej, od 2018 roku, nie wolno było go stosować u dzieci poniżej 15 lat oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Zakaz nie oznacza obowiązku usuwania istniejących plomb – dotyczy zakładania nowych.
Kiedy wymiana plomby amalgamatowej ma sens
| Sytuacja | Czy wymieniać |
|---|---|
| Plomba szczelna, bez pęknięć, ząb nie boli | zwykle nie – obserwujemy na przeglądach |
| Pęknięta lub ukruszona plomba, szpara na brzegu | tak – przez nieszczelność wnikają bakterie |
| Próchnica pod plombą lub przy jej brzegu | tak – trzeba usunąć próchnicę i założyć nowe wypełnienie |
| Pęknięta ściana zęba obok dużej plomby | tak – często potrzebna odbudowa lub korona |
| Ciemne przebarwienie zęba wokół plomby, względy estetyczne | możliwa – decyzja pacjenta po omówieniu za i przeciw |
| Zmiany na błonie śluzowej przylegającej do plomby, podejrzenie uczulenia | możliwa – po ocenie lekarza |
Czy amalgamat szkodzi zdrowiu?
Szczelna plomba amalgamatowa uwalnia bardzo niewielkie ilości rtęci. Rzadko zdarza się uczulenie albo miejscowe zmiany na śluzówce przy wypełnieniu. Najwięcej oparów rtęci powstaje przy wierceniu – dlatego usuwanie zdrowych plomb „na wszelki wypadek”, zwłaszcza wielu naraz, zwykle nie przynosi korzyści. Jeśli masz obawy, porozmawiaj o nich na przeglądzie: ocenimy stan każdego wypełnienia i zaproponujemy kolejność ewentualnych wymian.
Jak wygląda wymiana plomby amalgamatowej
- Badanie i zdjęcie RVG – sprawdzamy szczelność wypełnienia i to, czy pod nim nie rozwija się próchnica.
- Znieczulenie – w Dentoramie bezpłatne.
- Usunięcie amalgamatu z chłodzeniem wodą i silnym odsysaniem, przy izolacji pola zabiegowego, żeby ograniczyć kontakt z opiłkami i oparami.
- Oczyszczenie ubytku z próchnicy i ocena, ile zostało zdrowej tkanki.
- Nowe wypełnienie w kolorze zęba – kompozytowe albo bioaktywne; przy dużym ubytku odbudowa, czasem z wkładem z włókna szklanego, a gdy ścian zęba zostało niewiele – korona.
Kompozyt wiąże się ze szkliwem i zębiną, dlatego zwykle nie trzeba usuwać dodatkowej zdrowej tkanki tylko po to, by utrzymać wypełnienie.
Ile kosztuje wymiana plomby amalgamatowej
- badanie – 100 zł, zdjęcie RVG – 50 zł,
- wypełnienie kompozytowe – 300–450 zł,
- wypełnienie bioaktywne – 330–440 zł,
- odbudowa dużego ubytku – 450–600 zł, z wkładem z włókna szklanego – 500–650 zł,
- znieczulenie – bezpłatne.
Ceny są orientacyjne. Więcej o rodzajach wypełnień przeczytasz w artykule ile kosztuje plomba, a o tym, co robić, gdy stara plomba wypadnie – w tekście wypadła plomba.
Stare plomby a przebarwienia i pękanie zębów
Amalgamat z czasem może nadawać zębowi wokół wypełnienia szarawy odcień, a duże stare plomby osłabiają ściany zęba, które po latach pękają. Jeśli przebarwienie przeszkadza Ci estetycznie, zobacz też artykuł o przebarwieniach na zębach. Pęknięcia i próchnicę pod starymi wypełnieniami najłatwiej wychwycić na regularnych przeglądach.
Szary odcień zęba nie zawsze pochodzi od plomby – może też oznaczać, że ząb obumarł. Różnice opisujemy w artykule szary ząb – przyczyny i leczenie.
Dużą starą plombę amalgamatową można zastąpić nie tylko wypełnieniem kompozytowym, ale też precyzyjnym wkładem – przeczytaj o inlayach i onlayach z kompozytu i porcelany.
Pytania i odpowiedzi
Czy trzeba wymieniać plomby amalgamatowe?
Nie, jeśli są szczelne i nieuszkodzone. Wymiana ma sens przy pęknięciu, nieszczelności, próchnicy pod wypełnieniem, pękaniu zęba lub ze względów estetycznych.
Czy amalgamat jest zakazany w Polsce?
Od 1 stycznia 2025 roku unijne przepisy zakazują stosowania amalgamatu do nowych wypełnień, z wąskim wyjątkiem szczególnych potrzeb medycznych. Zakaz nie oznacza obowiązku usuwania istniejących plomb.
Czy plomby amalgamatowe szkodzą zdrowiu?
Szczelna plomba uwalnia bardzo niewielkie ilości rtęci. Najwięcej oparów powstaje podczas wiercenia, dlatego usuwanie zdrowych plomb bez powodu zwykle nie przynosi korzyści.
Czy usuwanie amalgamatu jest bezpieczne?
Tak, jeśli przeprowadza się je z chłodzeniem wodą, silnym odsysaniem i izolacją pola zabiegowego. Wymianę warto planować wtedy, gdy jest do niej konkretny powód.
Ile kosztuje wymiana plomby amalgamatowej?
W Dentoramie wypełnienie kompozytowe kosztuje 300–450 zł, bioaktywne 330–440 zł, a odbudowa dużego ubytku 450–600 zł. Badanie to 100 zł, znieczulenie jest bezpłatne.
Czy można wymienić wszystkie plomby amalgamatowe naraz?
Zwykle lepiej rozłożyć wymiany na kilka wizyt i zacząć od wypełnień uszkodzonych lub nieszczelnych. Kolejność ustala lekarz po badaniu.
Czym zastępuje się plombę amalgamatową?
Najczęściej wypełnieniem kompozytowym lub bioaktywnym w kolorze zęba. Przy dużym ubytku wykonuje się odbudowę, a gdy ścian zęba zostało niewiele – koronę.
Czy w ciąży można wymieniać plomby amalgamatowe?
Usuwania nieuszkodzonych plomb amalgamatowych w ciąży zwykle się nie planuje. Jeśli plomba pękła lub pod nią rozwija się próchnica, sposób postępowania ustala lekarz po badaniu.
Masz w ustach stare, ciemne plomby i nie wiesz, czy je wymieniać? Na przeglądzie sprawdzimy szczelność każdego wypełnienia i powiemy, które warto wymienić, a które spokojnie mogą zostać.
Dentorama – Przyjazna Stomatologia
ul. Zgierska 69, Łódź (ABC Factory, I piętro)
Rejestracja: 881 339 881, Messenger lub całodobowe umawianie wizyt
Godziny przyjęć: poniedziałek–czwartek 9:00–20:00, piątek 9:00–18:00
Zgłoszenie możesz zostawić o każdej porze — przez telefon, Messenger albo całodobowe umawianie wizyt; oddzwaniamy i potwierdzamy terminy w godzinach pracy gabinetu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji stomatologicznej. Decyzję o wymianie wypełnienia podejmuje lekarz dentysta po badaniu.
