Zajady to bolesne pęknięcia i stan zapalny w kącikach ust. Najczęściej powstają, gdy w kącikach stale zbiera się wilgoć – ślina – a w tak zmiękczonej skórze rozwijają się grzyby lub bakterie. U wielu dorosłych, zwłaszcza noszących protezy, prawdziwą przyczyną jest obniżony zgryz: gdy zęby lub proteza się starły, dolna część twarzy się skraca, kąciki ust opadają i tworzy się fałd, w którym zbiera się ślina. Wtedy preparaty z apteki pomagają na chwilę, a zajady wracają – dopóki nie poprawi się zgryzu lub protezy. Zajady, które nie goją się w ciągu 2 tygodni albo często nawracają, warto pokazać dentyście i lekarzowi rodzinnemu.
Najczęstsze przyczyny zajadów
| Przyczyna | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|
| Grzyby (drożdżaki) | Częste u osób noszących protezy, zwłaszcza gdy podniebienie pod protezą jest zaczerwienione |
| Bakterie | Żółtawe strupki, zajady po skaleczeniu lub rozdrapaniu |
| Obniżony zgryz | Starte zęby, stara proteza, brak zębów bocznych; głębokie fałdy w kącikach, „zapadnięte” usta |
| Oblizywanie i przygryzanie ust | Częste u dzieci, przy suchych, spierzchniętych ustach i zimą |
| Niedobory | Żelazo i witaminy z grupy B – zwłaszcza gdy zajady towarzyszą bladości i zmęczeniu |
| Choroby ogólne | Cukrzyca, osłabiona odporność, niektóre leki |
Zajady a proteza i zgryz – kiedy to sprawa dla dentysty
Proteza z latami się ściera, a kość pod nią zanika. Proteza „osiada”, zęby spotykają się coraz niżej, a odległość między nosem a brodą się zmniejsza. Efekt widać w lustrze: usta stają się zapadnięte, w kącikach pogłębiają się fałdy, a w nich zbiera się ślina. To idealne warunki dla zajadów – i powód, dla którego maści nie pomagają na długo. Podobnie działa znaczne starcie własnych zębów przy zdartym szkliwie lub zaciskaniu zębów.
Drugi mechanizm to grzybica pod protezą. Gdy proteza jest noszona całą dobę i niedokładnie czyszczona, na jej wewnętrznej powierzchni rozwijają się drożdżaki. Zaczerwienione podniebienie pod płytą i zajady w kącikach często idą w parze.
Co może zrobić dentysta:
- ocenić wysokość zgryzu i stan protezy;
- podścielić protezę (350 zł), gdy przestała przylegać, albo wykonać nową – akrylową częściową (1 900 zł), całkowitą (2 400 zł) lub szkieletową (2 400 zł) – z odtworzoną właściwą wysokością zgryzu;
- uzupełnić brakujące zęby boczne, które podpierają zgryz;
- odbudować starte zęby (odbudowa kompozytowa 450–600 zł za ząb);
- doradzić, jak czyścić protezę – więcej we wpisie czyszczenie, klej i naprawa protezy.
Zajady u dziecka
U dzieci zajady najczęściej wiążą się z oblizywaniem ust, ślinieniem, długim używaniem smoczka lub spierzchniętymi ustami zimą. Zwykle mijają, gdy kąciki są utrzymywane w czystości i suchości, a usta natłuszczone ochronnym balsamem. Jeśli zajady często wracają albo towarzyszy im bladość i zmęczenie, warto skonsultować się z pediatrą.
Co na zajady – jak postępować?
- utrzymuj kąciki ust czyste i suche, osuszaj je delikatnie po jedzeniu;
- nie oblizuj i nie rozdrapuj zajadów;
- chroń usta ochronnym balsamem lub wazeliną, zwłaszcza na noc i zimą;
- jeśli nosisz protezę – zdejmuj ją na noc i dokładnie czyść;
- preparat przeciwgrzybiczy lub przeciwbakteryjny dobierze lekarz lub farmaceuta – rodzaj zależy od przyczyny zajadów.
Jeśli zajady nie goją się w ciągu 2 tygodni, często nawracają albo pojawiają się jednocześnie z innymi zmianami w jamie ustnej, sama maść nie wystarczy – potrzebne jest ustalenie przyczyny.
Ceny w Dentoramie
| Pozycja z cennika | Cena |
|---|---|
| Badanie stomatologiczne | 100 zł |
| Podścielenie protezy | 350 zł |
| Proteza akrylowa częściowa / całkowita | 1 900 zł / 2 400 zł |
| Proteza szkieletowa | 2 400 zł |
| Odbudowa zęba kompozytem | 450–600 zł |
Więcej o rodzajach protez przeczytasz we wpisie protezy ruchome.
Pytania i odpowiedzi
Skąd się biorą zajady?
Najczęściej z połączenia wilgoci w kącikach ust i drobnoustrojów – grzybów lub bakterii. Sprzyjają im oblizywanie ust, suche powietrze, niedobory, choroby ogólne, a u dorosłych często obniżony zgryz i stara proteza.
Czy zajady mogą być od protezy?
Tak. Starta, osiadła proteza obniża zgryz i pogłębia fałdy w kącikach ust, w których zbiera się ślina. Dodatkowo grzybica pod źle czyszczoną protezą często przenosi się na kąciki.
Co na zajady?
Utrzymuj kąciki czyste i suche, nie oblizuj ich, chroń usta balsamem. Preparat przeciwgrzybiczy lub przeciwbakteryjny dobierze lekarz lub farmaceuta. Jeśli zajady nawracają, trzeba znaleźć przyczynę.
Dlaczego zajady ciągle wracają?
Najczęściej dlatego, że nie usunięto przyczyny: obniżonego zgryzu, starej protezy, grzybicy pod protezą, nawyku oblizywania ust, niedoborów lub choroby ogólnej. Maść łagodzi objawy, ale nie zmienia warunków w kącikach ust.
Jak długo goją się zajady?
Zwykle kilka dni do dwóch tygodni. Zajady, które nie goją się dłużej niż 2 tygodnie, warto pokazać lekarzowi lub dentyście.
Czy zajady u dziecka są groźne?
Zwykle nie – najczęściej wynikają z oblizywania ust, ślinienia lub spierzchnięcia. Często nawracające zajady albo towarzysząca im bladość i zmęczenie to powód do wizyty u pediatry.
Czy zajady to niedobór witamin?
Czasem. Niedobory żelaza i witamin z grupy B mogą sprzyjać zajadom, ale częściej przyczyna jest miejscowa – wilgoć, drobnoustroje, obniżony zgryz. Niedobory potwierdza się badaniami krwi u lekarza rodzinnego.
Kiedy z zajadami iść do dentysty?
Gdy zajady nawracają, a nosisz protezę, masz starte zęby lub brakuje Ci zębów bocznych. Dentysta oceni wysokość zgryzu i protezę – ich poprawa często kończy problem.
Zajady wracają mimo maści, a nosisz protezę albo masz starte zęby? Umów badanie – sprawdzimy zgryz i protezę, bo tam często leży przyczyna.
Dentorama – Przyjazna Stomatologia
ul. Zgierska 69, Łódź (ABC Factory, I piętro)
Rejestracja: 881 339 881, Messenger lub całodobowe umawianie wizyt
Godziny przyjęć: poniedziałek–czwartek 9:00–20:00, piątek 9:00–18:00
Zgłoszenie możesz zostawić o każdej porze — przez telefon, Messenger albo całodobowe umawianie wizyt; oddzwaniamy i potwierdzamy terminy w godzinach pracy gabinetu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania stomatologicznego.
